ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କବଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିଚୟ ଶ୍ରୀ ବୁଦ୍ଧ ଜଗନ୍ନାଥ / Change of Jagannath from Buddha to Bishnu has ruined Oriya uniqueness

ଶ୍ରୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ
ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ଓଡ଼ିଆ ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ଜନଜାତି , ଯାହାର ଜାତୀୟ ଗୁରୁ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି ତା’ର ଜାତୀୟ ଦେବତା ରୂପେ । ଦୟାମୟ ବୁଦ୍ଧ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରୂପେ ପୂଜା ପାଇବା ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥାନ୍ତା ଯଦି ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଅସ୍ମିତା ମହୋଦଧି ପରି ବିରାଟ ହୋଇନଥାନ୍ତା । 

ବୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁ ବିରାଟ ଶୂନ୍ୟତା ଅନୁଭୂତ ହେଲା, ସେହି ଶୂନ୍ୟତାର ରୂପକଳ୍ପ ହେଲେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ । ‘ବିରାଟ ଗୀତା’ ଭାଷାରେ-“ଯାହାର ରୂପରେଖ ନାହିଁ, ଶୂନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଶୂନ୍ୟ ଦେହି ।” ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତିଙ୍କ ଭାଷାରେ, “ଗଗନୋପମ୍” । ଗଗନ ପରି ଅନନ୍ତ ଶୂନ୍ୟର ସାନ୍ଧ୍ରତାରେ ଯାହାର ବର୍ଣ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ସେ ହିଁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ।

ଦୟାଳୁ ବୁଦ୍ଧ ଶୂନ୍ୟ ରୂପେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରି ଓଡ଼ିଆ ଦାର୍ଶନିକର ଲେଖନୀରୁ ଝରି ପଡ଼ିଥିଲା ‘ଶୂନ୍ୟ ଦର୍ଶନ’ର ମହାନ୍ ନିରୂପଣ : “ଶୂନ୍ୟପୁରୁଷ ଦୟାଳୁ ଅଟଇ , ଶୂନ୍ୟପୁରୁଷ ସର୍ବ ଘଟେ ରହି “ (ଶୂନ୍ୟ ସଂହିତା) । ଅପରପକ୍ଷେ, ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଅବର୍ତ୍ତମାନରେ ବୌଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନ ରହସ୍ୟର ବ୍ୟାପକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଘଟି ରୂପ ନେଇଥିଲା ବୌଦ୍ଧ ବଜ୍ରଯାନ, ଯହିଁର ପରୀକ୍ଷାଗାର ଭାବେ ଗଢିଉଠିଥିଲା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର । ଏହା ଥିଲା ଏହି ଦର୍ଶନର ‘ସହସ୍ରଦଳପଦ୍ମ’ । ଯଥା –

“ବଡ଼ ଦେଉଳ ଯେ ବୋଲାଇ , ସହସ୍ରଦଳପଦ୍ମ ସେହି “ (ଜଗନ୍ନାଥ ଚରିତାମୃତ) ।

ଦୟାମୟ ବୁଦ୍ଧ ଜଗନ୍ନାଥ ରୂପେ ସେହି ସହସ୍ରଦଳପଦ୍ମ ରୂପୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ସଂସ୍ଥାପିତ । ସେଥିପାଇଁ ତହିଁରେ “ବିଜେ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ସହସ୍ର ଦଳରେ” ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଶୂନ୍ୟସଂହିତାରେ କୁହାଯାଇଛି, “ବୁଦ୍ଧରୂପେ ମହୋଦଧି କୂଳେ, ଭୋଗ ବିଳସିବୁ ତୁ ସେତେବେଳେ ।“

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ଦଶାବତାର ପଟଳରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରୂପ ଲିଖନ ହିଁ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରେ ଯେ, ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ହିଁ ଜଗନ୍ନାଥ ବୋଲି ଜାଣେ । ଯାହାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଏ , ସେ ହିଁ ବୁଦ୍ଧ । ଶ୍ରୀ ବୁଦ୍ଧ ହିଁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ । ‘ଶଶୀଷେଣା’ ଭାଷାରେ, “ଶ୍ରୀ ନିଳଗିରି କନ୍ଦରେ ହରି, ବୁଦ୍ଧରୂପରେ ଛନ୍ତି ବିଜେକରି ।”

ଦୟାମୟ ବୁଦ୍ଧ ଶାକ୍ୟ ନାମକ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିଲେ ଏବଂ ଚନ୍ଦକା ଅରଣ୍ୟ ନିବାସୀ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଘୀୟ ଜୀବନ ଯାପନ ଶୈଳୀକୁ ଅନୁକରଣ କରି ତଦନୁଯାୟୀ ବୌଦ୍ଧ ସଂଘର ପରିକଳ୍ପନା, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ସଞ୍ଚାଳନା କରୁଥିଲେ । ସେ ଲୋକାୟତ ସମାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପୃଷ୍ଠପୋଷଣ କରି ଦୈବାୟତ ସମାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବୈଦିକ କର୍ମକାଣ୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଲିଥିବା ସାମାଜିକ ଶୋଷଣର ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ । ସେହେତୁ, ବେଦାନୁଗାମୀମାନେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ସେହି ବୁଦ୍ଧ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ହୋଇ ରହିବାକୁ ସହ୍ୟ କରିପାରୁନଥିଲେ । ସୁତରାଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧରୁ ବିଷ୍ଣୁରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଚାଲିଥିଲେ । ଏହି କ୍ରମରେ ‘ଦାରୁବିଗ୍ରହ’ଙ୍କୁ ‘ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ’ରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିବାକୁ ଅତି ଚତୁର ପ୍ରୟାସ ହୋଇଥିଲା । ଦାରୁବିଗ୍ରହ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ପ୍ରଚାରିତ ହେବା ପରେ ‘ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ଗୀତା’ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି କିନ୍ତୁ ସେହି ଦାରୁବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ବି ବୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲା । ଯଥା –
“ବଉଧ ରୂପ ହେବା ପାଇଁ, 
ପାଦ ପାଣି ଛାଡ଼ିଲେ ଗୋସାଇଁ ।“

ଅପରପକ୍ଷେ , ବଜ୍ରଯାନ ଦର୍ଶନର ସହସ୍ରଦଳପଦ୍ମ ଅବଧାରଣାରେ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମରୂପୀ ବୁଦ୍ଧ ଅଧିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲା ‘ଜଗନ୍ନାଥ ଚରିତାମୃତ’ । ଯଥା –
“ଚାହାଁ ଡୋଳାରେ ନୀଳଚକ୍ରରେ
ବିଜେ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ସସ୍ରଦଳରେ ।“

ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେଦନୁଗାମୀମାନେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରୀ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇବାକୁ ‘ବ୍ରହ୍ମ’ ପରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀ ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ଵାରା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବିଭ୍ରାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ , ଆଦି କବି ସାରଳା ଦାସ ତାଙ୍କ ମହାଭାରତରେ ତାକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରି ବାରମ୍ବାର ଲେଖିଥିଲେ ଯେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ଵୟଂ ବୁଦ୍ଧ । ଯଥା-
“ସଂସାର ଜନଙ୍କୁ ତାରିବା ନିମନ୍ତେ
ବୁଦ୍ଧ ରୂପରେ ବିଜେ ଅଛ ଜଗନ୍ନାଥେ ।“

କୌଣସି ଭିନ୍ନ ମତକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ନଦେଇ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଉଦ୍ଘୋଷଣ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଥିଲା ‘ଦେଉଳତୋଳା’ରେ । ଯଥା-
“ଠାକୁରେ ବୋଇଲେ ରାଜା ହୋଇଲୁ କି ବାଇ?
କଳିଯୁଗେ ବସିବୁ ବୁଦ୍ଧ ରୂପ ହୋଇ ।“

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ବିଗ୍ରହର ପ୍ରଥମ ପରିକଳ୍ପନାକାରୀ ଥିଲେ ବୌଦ୍ଧ ବଜ୍ରଯାନର ସଂସ୍ଥାପକ, ଆଧୁନିକ ସମ୍ବଲପୁରର କ୍ଷମତାପନ୍ନ ସିଦ୍ଧାଚାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତି । ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ରାଜା ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ଦୟା ନଦୀ ତୀର ସମ୍ଭୁତ ଦୟାମୟ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଶୂନ୍ୟତାର ସର୍ବବ୍ୟାପକତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ବିଗ୍ରହର ପରିକଳ୍ପନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କରି ଭିତରେ ନିଜ ଗୁରୁ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥିଲେ ।

“ପର୍ଯ୍ୟୁପାସ୍ୟୋ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଗୁରୁର୍ସର୍ବାର୍ଥ ସିଦ୍ଧିଦଃ ।” ଗୁରୁଦେବ ଶ୍ରୀ ବୁଦ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଅବର୍ତ୍ତମାନ ନୁହନ୍ତି – ଏହା ହିଁ ଥିଲା ତାଙ୍କର ପ୍ରତିପାଦ୍ୟ ।

ଗୁରୁଦେବ ବୁଦ୍ଧ ଦୈବାୟତ ସମାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିର ସଙ୍ଘୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିବା ହେତୁ ତାଙ୍କରି ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ଯେତେବେଳେ ମହୋଦଧି କୂଳରେ ଦାରୁବିଗ୍ରହଙ୍କ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଚାଲିଲା , ପୂର୍ବ ସମୁଦ୍ର ତଟକୁ ନଆସିବା ପାଇଁ ବେଦାନୁଗାମୀମାନଙ୍କୁ ବୈଦିକ ନିୟନ୍ତାମାନେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବଜ୍ରଯାନ ସଂସ୍ଥାପକ ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତିଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଦୟାମୟ ବୁଦ୍ଧ ସାରା ଜଗତର ଅଧିପତି ଭାବେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ । ‘ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧି’ର ଆରମ୍ଭ ହେଲା ତାଙ୍କରି ବନ୍ଦନାରୁ । ଯଥା-
“ପ୍ରଣିପତ୍ୟଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ସର୍ବଜନବରାର୍ଚ୍ଚିତମ୍ ।
ସର୍ବ ବୁଦ୍ଧମୟଂ ସିଦ୍ଧି ବ୍ୟାପିନଂ ଗଗନୋପମମ୍ ॥ ୧ ॥
ସର୍ବଦଂ ସର୍ବସତ୍ତ୍ଵେଭ୍ୟଃ ସର୍ବଜ୍ଞବରବଜ୍ରିଣମ୍ ।
ଭକ୍ତ୍ୟାହଂ ସର୍ବଭାବେନ ବକ୍ଷେ ତତ୍ସାଧାନଂ ପରମ୍ ॥ ୨ ॥“

ଅତଏବ, ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ଯିଏ ଜଗନ୍ନାଥ, ସେ ହିଁ ଦୟାମୟ ବୁଦ୍ଧ ।

ବେଦନୁଗାମୀମାନେ କାଳକ୍ରମେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ମାଡ଼ିଆସିଲା ପରେ ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀସ୍ଵାର୍ଥର ସହଯୋଗୀ ରାଜନ୍ୟବର୍ଗଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥ ରୂପେ ସମ୍ପୂଜିତ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇବାକୁ ଅଜସ୍ର ଉଦ୍ୟମ କରିଛନ୍ତି । ସେହି ଉଦ୍ୟମ କ୍ରମେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତିଙ୍କ ନାମକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏହା ଯେହେତୁ ଇତିହାସର ବିକୃତିକରଣ, ସେହେତୁ ଏହି ନୂତନ ନାମ ସପକ୍ଷରେ ନାନା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ତିଆରିକରାଯାଇଛି । ଏବଂ, ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ତନ୍ନିହିତ ବହୁ ଉପାଖ୍ୟାନ ଓ ନାମ, ଯେମିତି ସ୍ଵପ୍ନରେ ଦିଅଁ ଦର୍ଶନ, ରାଣୀ ଗୁଣ୍ଡିଚା, ବିଦ୍ୟାପତି, ବିଶ୍ଵକର୍ମା ଇତ୍ୟାଦି ଇତ୍ୟାଦି ।

ମାତ୍ର ଏ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତାପୁଷ୍ଟ ଅପୋଦ୍ୟମ ସତ୍ତ୍ୱେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଦୟାମୟ ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ ହିଁ ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବୌଦ୍ଧ ବଜ୍ରଯାନର ଅଧରଶୀଳା ହୋଇରହିଛି । ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତିଙ୍କ ଭଉଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କରା ବଜ୍ରଯାନକୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ସମର୍ଥିତ ମାତୁରଧିକାରର ତାତ୍ତ୍ଵିକ ପରିପୂରକତା ଦେଇ ଯେଉଁ ସହଜଯାନ ସୃଷ୍ଟିକରିଥିଲେ, ବେଦର ପୁରୁଷପ୍ରଧାନବାଦ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାହା ପ୍ରକୃତିପ୍ରଧାନବାଦର ଅନତିକ୍ରମଣୀୟ ଯୁକ୍ତି ବାଢି ତହିଁର ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ଦର୍ଶନ ଭାବେ ମୈଥୁନବାଦର ଭିତ୍ତିସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା । ବଜ୍ରଯାନ ପରିସୃଷ୍ଟ ଜଗନ୍ନାଥ ତତ୍ତ୍ଵ ଉପରେ ସୋନପୁରର ସେହି ମହାନ ମହିଳା ଦାର୍ଶନିକା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କରା ତାଙ୍କ ସହଜଯାନପ୍ରସୂତ ମୈଥୁନବାଦ ଅଜାଡ଼ି ଦେଇ ତାକୁ ସଶକ୍ତିକୃତ କରିଥିଲେ । ମୈଥୁନବାଦରେ ପୋତି ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବଜ୍ରଯାନୀୟ ପୂଜାବିଧି । ସେଥିପାଇଁ କୁହାଯାଏ , ଜଗନ୍ନାଥ ସୋନପୁରରେ ପାତାଳୀ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ମୈଥୁନବାଦର ଦାର୍ଶନିକ ଉଦ୍ଘୋଷଣ ସୂର୍ଯ୍ୟରୂପୀ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ମନ୍ଦିର ‘କୋଣାର୍କ’ରେ ଯେପରି ଖୋଦିତ ହୋଇଛି, ଜଗନ୍ନାଥରୂପୀ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବି ସେପରି ଉତ୍କୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ।

ଏହି ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ପୁରୁଷାଧିକାରବାଦୀ ବେଦର ଅନୁସରଣ ନଗଣ୍ୟ , ମାତୁରଧିକାରବାଦୀ ତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଚଳନ ପ୍ରବଳ । ବଜ୍ରଯାନ- ସହଜଯାନର ମୈଥୁନାଶ୍ରୟୀ ତତ୍ତ୍ଵରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଯେପରି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଅବୟବ, ମୈଥୁନରତ ବିଗ୍ରହଙ୍କର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନାରେ ଜୀବନ୍ମୟ ସେହିପରି ଅନଙ୍ଗ ତ୍ରୟୋଦଶୀର ମନ୍ଦିର ଅଙ୍ଗନ ।

ଜୀବନଦର୍ଶନର ବାସ୍ତବବାଦୀ ଅନୁଶୀଳନରେ ସମସ୍ତ କର୍ମକାଣ୍ଡୀୟ କୁସଂସ୍କାରରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ ସଦା ଜାଜୁଲ୍ୟମାନ ହୋଇରହିଛି ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ, ଯାହା ଜାତିବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସାମାଜିକ ଐକ୍ୟର ନିୟାମକ, ଠିକ୍ ଯେମିତି ବୌଦ୍ଧ ସଂଘ ।

ଗୁରୁଦେବ ବୁଦ୍ଧ ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିର ଶ୍ରେଷ୍ଟ ନାୟକ ଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ ନିଷ୍ପେଷିତ ମଣିଷର ହିତକାରୀ ଦାର୍ଶନିକ । ସେ ଦୈବାୟତ ସମାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଘୋର ବିରୋଧୀ ଥିଲେ ଏବଂ, ତହିଁରୁ ଉଦ୍ଭୁତ ଜାତିଭେଦ କବଳରୁ ମଣିଷ ସମାଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସଙ୍ଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ବୈଦିକ ସମାଜରେ ଥିବା ଜାତିଭେଦ ବୌଦ୍ଧ ସମାଜରେ ନଥିଲା । ନଥିଲା କୌଣସି କର୍ମକାଣ୍ଡୀୟ କୁସଂସ୍କାର । ସେହି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟକୁ ନେଇ ଗଢି ଉଠିଛି ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ । ଏହାକୁ ଯେତେବେଳେ ଜାତିଭେଦ ଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ହୋଇଥିଲା , ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀୟା ଚଣ୍ଡାଳୁଣୀ ଉପାଖ୍ୟାନ ସୃଷ୍ଟି କରି ବର୍ଣ୍ଣବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କ ପ୍ରୌଢୀର ଅସାରତା ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିଥିଲା ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନର ମୌଳିକ ବୌଦ୍ଧ ବିଭବ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା । ସୁତରାଂ ଜଗନ୍ନାଥ ତତ୍ତ୍ଵରେ ଜାତିଗତ ବାଛ ବିଚାର ନାହିଁ । ଏହା ଦର୍ଶନତଃ ବୌଦ୍ଧ, ଆଚରଣତଃ ବୌଦ୍ଧ ।

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଜାଣିଥିବା ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲି ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ଚକ୍ରାନ୍ତ ପଣ୍ଡ କରି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଜାତିଭେଦରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ ରଖିଛି । ତେଣୁ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧତ୍ଵକୁ ଜନଚକ୍ଷୁରୁ ଅପସାରିତ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ଦିଅଁ ଭାବେ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ବାହୁବଳେନ୍ଦ୍ରମାନେ ଉଦ୍ୟମ ଚଳାଇଛନ୍ତି ।

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ନିଃସନ୍ଦେହ ବୌଦ୍ଧ ତତ୍ତ୍ବର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା । ଜଗତର ଗୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମମାଟି ତୋଷଳର ପୁରୀ ପୀଠରେ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ବ୍ୟକ୍ତିର ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇ ଜଗନ୍ନାଥ ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଉଛି । “ପର୍ଯ୍ୟୁପାସ୍ୟୋ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଗୁରୁର୍ସର୍ବାର୍ଥ ସିଦ୍ଧିଦଃ” ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଭୂତି ।

ପ୍ରତି ବୌଦ୍ଧମତାବଲମ୍ବୀ ନିଜ ଜୀବନକାଳରେ ଅନ୍ତତଃ ଥରକ ପାଇଁ ହେଉ ପଛେ ଗୁରୁଦେବ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ବୌଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ରହିଛି । ନେପାଳର ତରାଇ ଅଞ୍ଚଳରେ କଲ୍ପନାପ୍ରସୂତ କପିଳବାସ୍ତୁକୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରି ବୌଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରତାରିତ ହୋଇ ଚାଲିଛନ୍ତି । ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ହେଉଛି ତୋଷଳ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଧଉଳିଗିରି ସମୀପବର୍ତ୍ତୀ କପିଳେଶ୍ଵର ଗ୍ରାମ । ବୁଦ୍ଧ ଏହିଠାରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା କଥା ସମ୍ରାଟ ବିମ୍ବିସାରଙ୍କୁ ନିଜେ କହିଛନ୍ତି । ‘ସୂତ୍ତନିପାତ’ରେ ଏହା ଲିପିବଦ୍ଧ । ଯଥା –
“ଉଜୁଂ ଜନପଦୋ ରାଜା ହେମବନ୍ତସ୍ସ ପସ୍ସତୋ
ଧନ ବୀର୍ୟେନ ସମ୍ପନ୍ନୋ ତୋଷଳେସୁ ନିକେତିନୋ ॥“

ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣାର୍ଦ୍ରିମହୋଦୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବାର୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ ଭୁବନେଶ୍ଵର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଧଉଳିଗିରି ହିଁ ହେମଗିରୀ, ଯାହାର ଅନତିଦୂରରେ ଥିବା କପିଳେଶ୍ଵର ଗ୍ରାମରେ ବୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ।

ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତିର ଅନନ୍ୟ ମାର୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ବୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମତଃ ସେହି ମାଟିର ସନ୍ତାନ, ଯେଉଁ ମାଟି ସମ୍ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଶା ନାମରେ ନାମିତ । ତେଣୁ ଶ୍ରୀ ବୁଦ୍ଧ ଜଗନ୍ନାଥ ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିଚୟ । କିନ୍ତୁ ଏହି ପରିଚୟ ଏବେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ । ଆମ ମାଟିଜ ବୁଦ୍ଧ ହିଁ ଆମ ଜଗନ୍ନାଥ – ଏକଥା ନକହି ଅଣଓଡ଼ିଆ ଧର୍ମପ୍ରଚାରକ ଓ ଅଣଓଡ଼ିଆ ଶାସକମାନଙ୍କ କୂଟଚକ୍ରର ଶିକାର ହୋଇ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମଥୁରାରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବୋଲି ଆପାତତଃ ଗ୍ରହଣ କରିନେଲୁଣି । 

ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କବଳରୁ ଆମ ଅସ୍ମିତା ଉଦ୍ଧାର ପାଇବା ପାଇଁ ଆମ ଜଗନ୍ନାଥ ଆମ ପାଇଁ କେବଳ ଆମ ବୁଦ୍ଧ ରୂପେ ବିରାଜିତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । 

Bhasha Andolan submits its demand in a fresh Memorandum to Orissa CM

theNEWSsyndicate

A fresh Memorandum from Bhasha Andolan, Odisha for repeal of the illegally and fraudulently created Section 4, Section 5 and Section 4A of The Odisha Official Language Act, 1954,(hereinafter called the Act); for fresh amendment of the Act to make governance of Odisha in Odia an unavoidable must; for adoption of the suppressed Rules and, for withdrawal of prohibition arbitrarily imposed on the official website ଓଡ଼ିଆରେ ଶାସନ at odia.odisha.gov.in with immediate effect, has been submitted to the new Chief Minister by founder-cum-chairman of the movement Sri Subhas Chandra Pattanayak on the 1st of July.  

“It is a matter of solace for us that your government is putting importance on Odia Asmita. But unless Odisha is governed in Odia, no such Asmita would ever grow” , the Memorandum has pointed out and proceeded to show how the said sections were created fraudulently with the notorious motive to deny the people of Orissa their right to be governed and get all the services in the language of their State.  

Background of Amendment, 2016

Orissa was created for management of all the official/public works of her people in Oriya Language. Therefore, in the 1st Assembly under the Constitution, The Orissa Official Language Act was enacted and promulgated in 1954. The Act begins with its object and reasons in these words:

“Whereas it is expedient to provide for the adoption of Oriya as the Language to be used for all or any of the official purposes of the State of Orissa, it is hereby enacted by the Legislature of the state of Orissa in the Fifth year of the Republic of India…”.

But despite many notifications the Act couldn’t be implemented in absence of Rules. A noted poet and advocate Gajanan Mishra ventured a fasting hartal in July 2015 in demanding governance of lower judiciary in Oriya language and under its impact the Chief Minister of the time had constituted a ministerial committee seeking advice on implementation of the act. Journalist Subhas Chandra Pattanayak was a nominated member in that Committee. He researched and found that the Act was too deficient to be implemented. Firstly because, there was no provision of punishment against violation of the Act and secondly because the Act had not given any power to the Government to frame Rules to punish the contraveners of the Act. He gave proposal to add a new Section, i.e. Section 4  to the Act which would enable the State Government to frame Rules to punish the contraveners and along with its draft, he submitted a set of draft Rules to drive the Act ahead. When the Ministerial Committee accepted these proposals unanimously and asked the Government to proceed to amend the Act accordingly, Chief Minister Naveen Patnaik, hand in glove with a bunch of non-Oriya IAS officers, tried to push the Committee into oblivion. Convinced of this from his office order dated 17.12.2015 Sri Pattanayak founded Andolan on 01.04.2016 to espouse the proposal he had advanced. Its applied mechanism – silent black flag campaign – commenced operation on 13.04.2016 and with eminent Odias from all walks of life participating in it. Government agreed to amend the Act.

Fraudulence used in amendment, 2016

The administrative department submitted a draft Bill to the Law department for vetting. The draft was vitiated with ingredients to frustrate the proposal of Sri Pattanayak. The Department of Law corrected the same in pencil (which is a statutory requirement) and gave concurrence subjected to adoption of the corrected  version by the Cabinet, for amendment of the Act, vide its advice dated 20.05.2016. The relevant Section of the concurred Bill is quoted in the Memorandum, which was thus worded:

2. The following new Section shall be inserted below Section 3A, namely: –
“4. The State Government may make rules for the purpose of giving effect to the provisions of the Odisha Official Language Act, 1954.”

But intriguingly, instead of placing the same before the Cabinet, Chief Minister Naveen Patnnaik (as he then was) tampered with the concurred Bill and used the Governor to promulgate the fraudulent amendment through an Ordinance .

The Section 4 enacted through the Ordinance was entirely different, which read: 

4. The State Government may, within such period, in such manner and by such authority, as may be prescribed in the rules made under this Act, review and monitor whether the direction contained in the notification issued under sub-section (2) of section 2 has been effectively implemented.

Thus, this was a fraud perpetrated on the Bill vetted and concurred by the Law Department under the Odisha Government Rules of Business and was deliberately designed to render the Act inconsequential, Sri Pattanayak has alleged in the Memorandum.  Even though, through this fraudulent process, another Section, i.e. Section 5 was added to the Act, the same was evidently unauthorized and ultra vires of the Bill vetted and concurred by the Law department on 20.05.2016.

Hence, these two Sections inserted into the Act through the Ordinance, 2016, which was replaced by a regular Bill in the Assembly, are unauthorized, incompetent besides being forged and fraudulent and cannot have the legality to continue as part of the Act, the Memorandum has underlined. 

The illegal meeting of the Cabinet at Puri and its mischief

As Bhasha Andolan continued its Black Flag Campaign for provision of punishment to whoever contravenes the Odisha Official Language Act, an illegal cabinet meeting engineered by G. Mathi Vathanan, the then Secretary, Parliamentary Affairs department was held at Puri on 26.12.2017, where a Memorandum involving as many as six departments was adopted. Item No. 3 therein was concerned with amendment of the Odisha Official Language Act, 1954.

According to Instruction 17 of the Rules of Business, which is a Constitutional instruction, “The duty of the Secretary to the Cabinet shall be: (i) To communicate a list of business for and the date, time and place of every meeting to the Governor and to each Minister and to each Secretary of the Department concerned at least three days before the date for the meeting unless, in any case the Chief Minister otherwise directs.”

The Memorandum comprising 20 items belonging to six departments, placed before the Cabinet at Puri on 26.12.2017 entirely violated this instruction. The Secretary to the Cabinet, means the Chief Secretary, had never “communicated” to “the Governor and to each Minister and to the Secretary of the Department concerned” the “list of business for and the date, time and place” of the meeting “at least three days before” the meeting of the said Cabinet, Bhasha Andolan has pointed out in the Memorandum. It has cited official documents to show that G. Mathi Vathanan, secretary of the department of Parliamentary affairs had prepared the multidepartment memo in the night of 25.12.2017 vide No. 6567 and had placed the same before the so-called Cabinet on 26.12.2017. Instruction 22 of the Rules of Business was also contravened, Bhasha Andolan has told the CM. Thus, the decision of the Cabinet at Puri was devoid of merit, acceptability and legality. Yet, item No. 3 thereof, which was vitiated with ingredients to defeat the very purpose of the Act, was picked up to amend the Act in 2018. This item was pregnant with the mischief to punish the people of Orissa when any employee or officer contravenes the Act. It was also worded to reward whoever doesn’t work entirely in Oriya! Moreover, it wanted to place the Act under the mercy of the departments. Bhasha Andolan vehemently opposed this mischief, Sri Pattanayak has informed the CM in the Memorandum he has submitted. 

Forgery and Fraud in Amendment, 2018

According to the Memorandum, the then Chief Minister was so very motivated against use of Oriya in Offices, he wanted to amend the Act in accordance with the Puri decision. a draft bill was accordingly sent to the secretary of law department for statutory vetting. The Law department rejected the departmental proposal  to punish the department for fault of employees and corrected the Bill, stipulating therein that for not working in Oriya, the erring employees or officers shall be punished.  Accordingly, the official memorandum was placed before the Cabinet on 14.03.2018 and adopted. 

In this official memorandum corrected and concurred by the Law Department, at Para 3 it was noted, “There is no provision in the Act empowering the State Government to award incentives to the Government employees or officers for extensive use of Odia as the Official Language and also to punish the erring Government employees or Officers” , And at Para 4, it was written, “Hence it is felt necessary to make certain amendments to the said Act to enable the State government to prescribe suitable measures in the relevant rules to award incentives to Government employees or officers for extensive use of Odia as official language and also to punish the erring Government employees or officers.” 

This shows that the Puri concept of punishing the department, meaning the people for the fault of employees/officers was rejected by the Law department and  proposed law concurred by the Law department was to punish the erring employees or officers. This was also published in the official website of cabinet decisions at https://cabinet.odisha.gov.in/UploadedDOC/750_MEDIA_4-%20G.A.%20&%20P.G.PDF

But the then Chief Minister Sri Naveen Patnaik scammed this cabinet and replaced the official Bill prepared per the memorandum approved by the Cabinet on 14.03.2024 with a forged bill. 

Informing the CM of this in details, Sri Pattanayak in his memorandum has cited both the real Bill and the forged amendment.  Section 4A in the real Bill was:

“The State Government may prescribe suitable measures in the rules to award incentives to Govt. employees or Officers for extensive use of Odia as the official language and also to punish the erring Govt. employees or Officers.”

Section 4A in the forged amendment is:

4A. The State Government may prescribe suitable measures in the Rules to award incentives to officials or Departments for extensive use of the official language and also to punish the erring officials or Departments.

Describing this as “the severest instance of shame caused to the State” by the then Chief Minister Sri Naveen Patnaik, the Bhasha Andolan founder has stated in his memorandum that such fraudulent amendments to the Official Language Act of the State are the worst obstacles to governance of Orissa in Oriya. The amendment created through fradulence cannot be allowed to continue as part of the Law and therefore,  the Sections 4, 4A and 5 should be repealed immediately by the new Government in the coming session of the Assembly. 

In his Memorandum, the Bhasha Andolan Chief has urged upon the Chief Minister to further amend the Act to provide for rigorous punishment to whoever does not work and serve in Odia Language in offices within the jurisdiction of Orissa. 

Odisha Official Language Rules, 2016 be scrapped

“We insist that the Odisha Official Language Rules, 2016 based on the fraudulently created Section 4, which is, therefore, bereft of legality, be scrapped and after a new Section to enable the State Government to frame and promulgate the Rules is created in consonance with the Rules of Business is inserted to the Act, to please frame the Rules with necessary provisions for heavy penalty for the defaulters. The set of Rules proposed by Sri Subhas Chandra Pattanayak in the Ministerial Committee and submitted by the General Administration Department to the Department of Law under Orders of the Chief Secretary, dated 20.11.2015 may please be retrieved and adopted. When promulgated, that set of Rules will suffice to ensure that the State runs in the State Language’, has emphasised Bhasha Andolan in the Memorandum.

Arbitrarily imposed prohibition be lifted from the website ଓଡ଼ିଆରେ ଶାସନ

The Memorandum has further stated, “under advice of the Ministerial Committee, the Government had created a special website styled ଓଡ଼ିଆରେ ଶାସନ to be browsed at www.odia.odisha.gov.in. The idea was to place all materials relevant to management of official affairs in Odia in this website. Every citizen of Odisha was entitled to place in this site his/her complaint against violation of the Language Act and/or Rules by any functionary and the State was to post the action taken report on the said complaint, making thus an environment of partnership of the general public and the Government in ensuring the governance of the State in the State Language. But, as people’s participation increased, your predecessor made it a “prohibited” site.”

The Chief Minister has been requested in the Memorandum to remove the restriction arbitrarily and mischievously imposed on this site  by his predecessor. 

ସ୍ନାନ ଯାତ୍ରା : ଏହା ଆମ ମାତୃରୂପା ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଜସ୍ନାନ


ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ

ଓଡ଼ିଆଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସାରା ପୃଥିବୀରେ ଏପରି କ’ଣ କୌଣସି ଜାତି ଅଛି ଯାହାର ଚିନ୍ତାରେ, ଚଳଣିରେ,ଚରିତ୍ରରେ, ଯାହାର ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ଆଚରଣରେ, ଯାହାର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନରେ, ସାମୁହିକ ଉତ୍ସବରେ, ଯାହାର ଶୟନରେ, ସ୍ୱପନରେ,ଜାଗରଣରେ, ଆଲୋକରେ, ଅନ୍ଧାରେ, ସୁଖରେ, ଦୁଃଖରେ, ସାହିତ୍ୟରେ, ସଙ୍ଗୀତରେ, ନୃତ୍ୟରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ, ପର୍ବରେ, ପର୍ବାଣୀରେ, ସର୍ଜନାରେ, ଦର୍ଶନରେ – ସବୁଥିରେ ଜଗନ୍ନାଥ ପରି କେହି ଜଣେ ଆପଣାର ଜନ ଥିବ, ଯାହା ବିନା କିଛି ବି ହୋଇପାରୁନଥିବ? ଯାହାକୁ ପ୍ରଥମେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ଯାଇଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରୁଥିବ ଜୀବନର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହାର କୋଳ ହୋଇଥିବ ଜୀବନର ଶେଷ ଅଭିଳାଷ – ଏମିତି ପ୍ରିୟଜନ କ’ଣ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜାତିର କୌଣସି ଦିଅଁ କେବେ ହୋଇଥିବେ? ବିବାହ ହେବ, ତା ପାଖକୁ ପ୍ରଥମେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପଠାଅ । ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏକୋଇଶା ହେବ, ତାକୁ ପ୍ରଥମେ ଡାକ – ଏମିତି କ’ଣ ଆପଣାର ଜନ ହୋଇପାରେ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଜାତିର ଜୀବନରେ କେଉଁ ଠାକୁର ? ଜୀବନ ସରିଗଲା, ଶେଷ ବିଶ୍ରାମ ଆବଶ୍ୟକ, ଖୋଜ ତା’ର କୋଳ , ଖୋଜ ତା’ର ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାର ଅଞ୍ଚଳ ; ସେହି ହେଉ ଜୀବନରେ ଶେଷ ଠିକଣା – ଏମିତି କ’ଣ ଅସରନ୍ତି ଆପଣାରପଣିଆ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜାତି କୌଣସି ପୂଜା ପୀଠରେ କେବେ ବି ପାଇଥାଏ? ମାଆଟିଏ । ସେ ତ ମାଆଟିଏ । ତମେ ତାକୁ ପୁରୁଷ କହ , ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କହ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଠାକୁର ବୋଲି ଯେତେ ଚିତ୍କାର କରୁଛ କର, ସେ ତ ମାଆଟିଏ । ମାଆଟିଏ । ମାଆ ଭିନ୍ନ ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ ।

ମା ପୃଥ୍ଵୀ ବା ଜଗତ ଆଦିବାସୀ ଭାଷାରେ ଜଗନ୍ତ (ଡଃ ବେଣୀମାଧବ ପାଢୀ) । ମାଆର ସ୍ତନ ବ ଥନକୁ ଆଶ୍ରା କରି ବଞ୍ଚିଥାଏ ସନ୍ତାନ । ତେଣୁ ଜଗନ୍ତର ଥନ ବା ଥ ହେଉଛି ଆଦିମ ଓଡ଼ିଆର ଜୀବନର ଆଧାର । ଏକତ୍ର ଏହା ଜଗନ୍ତା-ଥ, କାଳକ୍ରମେ ଯାହା ହୋଇଯାଏ ଜଗନ୍ତାଥ ଏବଂ ତହିଁରୁ ଜଗନ୍ନାଥ । ଏହି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭିନ୍ନ ନାମ ମାଦଳା । କାନ୍ଧଠାରୁ ଯାନୁମୂଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରୀର ଗଣ୍ଡିକୁ କୁହାଯାଏ ମାଦଳା । ପୁରୁଷର ଗଣ୍ଡିକୁ କୁହାଯାଏ ମାଦଳ । ଜଗନ୍ନାଥ ମାଦଳ ନୁହନ୍ତି , ମାଦଳା । ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କ ଦିନାଲିପିର ନାମ ମାଦଳାପାଞ୍ଜି । ଅତଏବ, ସେ ଏକ ନାରୀର ଗଣ୍ଡି । ଚକା ଆଖି ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହା ହେଉଛି ତାହା ସେହି ମାଦଳାର ଛାତିରେ ଥିବା ଦୁଇ ସ୍ଫୀତ ସ୍ତନର ରୂପକଳ୍ପ । ସ୍ତନାଗ୍ର ହିଁ କଳା ଡୋଳା । ସ୍ତନର ସ୍ଫୀତି ହିଁ ଧଳା ଡୋଳା । ଯେହେତୁ ନିଟୋଳ ସ୍ତନ, ସେହେତୁ ବର୍ତ୍ତୁଳ । ଏହି ସ୍ତନକୁ ଆଶ୍ରା କରି ମଣିଷ ବଞ୍ଚିଛି । ସେଥିପାଇଁ ଆଦିମ ଓଡ଼ିଆର ବିକଶିତ ମତ ଜଗନ୍ତା -ଥ ଜଗନ୍ତାଥ ହୋଇ ଜଗନ୍ନାଥ ( ଦୈନିକ ସମ୍ବାଦରେ ୨୩.୦୩.୧୯୯୬ରୁ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ମୋଟ ଆଲୋଚନା – ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର )।

ଯେଉଁମାନେ ଓଡ଼ିଆର ମାତୃପ୍ରଧାନ ପରମ୍ପରାକୁ ଭାଙ୍ଗି ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ୍ୟ ବଳବତ୍ତର କରିବାକୁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି –“ତ୍ବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ବଂ ପୁମାନସି” – ତୁମେ ସ୍ତ୍ରୀ , ତଥାପି ବି ତୁମେ ପୁରୁଷ । ଯିଏ ସ୍ତ୍ରୀ ସେ ହିଁ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ମାଦଳାରୁ ମରଦ କରିବାକୁ , ମରଦରୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କରିବାକୁ ବହୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି ; ଏବଂ ଏହି ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରକୁ ସାର୍ଥକ କରିବାକୁ ପାଇଛନ୍ତି ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସକର ସମର୍ଥନ ।

ତଥାପି ଓଡ଼ିଆ ତାକୁ ମାଆ କରି ହିଁ ରଖିଛି । ପ୍ରତିଦିନ ତାକୁ ସଜାଇ ଚାଲିଛି ମାଆ ରୂପେ । ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ତାକୁ ନାରୀ ରୂପେ ସଜାଇ, ନାରୀ ରୂପେ ଦେଖି ହିଁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥାଇ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନୀତିକାନ୍ତିକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ଶ୍ରୀ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଭାଷାରେ “ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଓଢଣୀ ଦେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଅଳତା ଓ ନାକରେ ନାକୁଆସି ପିନ୍ଧାଇବା ପରେ ଯାଇ ପୂଜାକର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ ( ତନ୍ତ୍ର ଶିରୋମଣି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ପୃ ୬୭) ।

ଅତଏବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟବାଦୀମାନେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବୋଲି ଯେତେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତୁ ନା କାହିଁକି, ଓଡ଼ିଆ ଆଖିରେ ଜଗନ୍ନାଥ ତା ମାଆ । ସେ ତାର ମାତୃପ୍ରଧାନ ଜୀବନଶୈଳୀର ରୂପକଳ୍ପ । ସେଥିପାଇଁ କୃଷିଜୀବୀ ଓଡ଼ିଆ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଚଳଣିରେ ଖଞ୍ଜିଛି ଓଡ଼ିଆ ଘରର, ଓଡ଼ିଆ କୃଷକର ପରମ୍ପରା । ନାରୀର ଋତୁସ୍ରାବ ନିୟମିତ ହେବା ପରି ପୃଥିବୀ ହୁଏ ରଜସ୍ଵଳା ଓ ସମତାଳରେ ମାତୃରୂପା ଜଗନ୍ନାଥ ।
ସବୁ ଋତୁ ଶେଷରେ ନାରୀ ଗର୍ଭବତୀ ହୁଏନି ; ବ୍ଯବଧାନ ବାରି ହୋଇପଡ଼େ । ସେଥିପାଇଁ କେତେ କେତେ ବର୍ଷ ପରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥାପିତ ହୁଏ ନୂଆ ଜୀବନ, ଯାହାର ପ୍ରତୀକମାତ୍ର ନବ କଳେବର । ମହାପ୍ରସାଦ ବୋଲି ଯେତେ ଧେଣ୍ଡୁରା ପିଟା ହେଉ ନା କାହିଁକି, ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ହେଉଛି ମାଆପ୍ରସାଦ । ମା ତା’ର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଭେଦଭାବ ରଖେନି । ସେଥିପାଇଁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପାଖରେ ଜାତିଭେଦ , ସମ୍ପତ୍ତିଭେଦ ନାହିଁ । ମାଆର ପରଷା ଉପରେ ସବୁ ପିଲାଙ୍କ ସମାନ ଅଧିକାର । ସେଥିପାଇଁ , ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଯେପରି ଅଧିକାର, ଚଣ୍ଡାଳର ବି ସେପରି । ସ୍ନେହମୟୀ , ପ୍ରେମମୟୀ ମା ଜଗନ୍ନାଥ । ବୌଦ୍ଧତନ୍ତ୍ରର ମହୀୟସୀ ଠାକୁରାଣୀ । ଭୈରବୀ ଚକ୍ରରେ ଆସୀନା ଆଦି ଓଡ଼ିଆଣୀ । ଏହି ଚକ୍ରରେ ଯିଏ ପଶିଲା ତା’ର ଦ୍ଵିତୀୟ ଜନ୍ମ ହୋଇଗଲା , ସେ ଦ୍ଵିଜ ହୋଇଗଲା । ହାଡ଼ି ପଶିଲେ ଦ୍ଵିଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଶିଲେ ବି ଦ୍ଵିଜ । ସେଥିପାଇଁ କୁଳାର୍ଣ୍ଣବ ତନ୍ତ୍ର କହେ –
“ପ୍ରବୃତ୍ତେ ଭୈରବୀ ଚକ୍ରେ ସର୍ବେ ବର୍ଣ୍ଣା ଦ୍ୱିଜାତାୟଃ ।
ନିବୃତ୍ତେ ଭୈରବୀ ଚକ୍ରେ ସର୍ବେ ବର୍ଣ୍ଣା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ॥
“ବିମଳା ଭୈରବୀ ଯତ୍ର ଜଗନ୍ନାଥସ୍ତୁ ଭୈରବ” ବୋଲି କହି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଦେଖାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟମ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ହିଁ ଭୈରବୀ । ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଭାଷାରେ, “ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରଥମେ ତନ୍ତ୍ରର ନାୟିକା ମହାଶକ୍ତି ଭାବେ ପୂଜା ପାଉଥିଲେ (ତନ୍ତ୍ର ଶିରୋମଣି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ପୃ. ୨୬୬) । ତନ୍ତ୍ରର ନାୟିକା ଏହି ମହାଶକ୍ତି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଜୀବନରେ ସେହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଘଟେ ଯାହା ଘଟିଥାଏ ଗୋଟିଏ ମାଆର ଜୀବନରେ ବା ମାଆ ହେବାକୁ ସକ୍ଷମ ଘରଯୋଗ୍ୟା କନ୍ୟାର ଜୀବନରେ । ସ୍ନାନ ଯାତ୍ରା ଏହିପରି ଏକ ଘଟଣା ।

ଏହା କୃଷକୀୟ । ଏକ ଓଡ଼ିଆ କୃଷକ ଘରେ ଝିଅ ଘରଯୋଗ୍ୟା ହେଲେ ଯେଉଁ ସବୁ ବିଧିବିଧାନ ପାଳନ ହୁଏ ସେ ସମସ୍ତ ଅକ୍ଷରିକତଃ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସ୍ନାନଯାତ୍ରା କାଳରେ । ଓଡ଼ିଆ କୃଷକ ଘରେ ଝିଅ ଯେତେବେଳେ ଘରଯୋଗ୍ୟା ହୁଏ, ଭେରୀ , କାହାଳୀ ଓ ଢୋଲ ବଜାଇ ତାହା ଜଣାଇ ଦିଆଯାଏ ସାରା ଗ୍ରାମକୁ । ଝିଅକୁ ଅଣତୁଠିଆ ପାଣିରେ ହଳଦୀ ଇତ୍ୟାଦି ନାନା ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର ଉପାଦାନ ମିଶାଇ ତହିଁରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଏକ ଅଣଆଡ଼ିଆ ଘରେ ନିକାଞ୍ଚନରେ ରଖାଯାଏ । ଋତୁଚକ୍ର ଶେଷରେ ଶୁଦ୍ଧସ୍ନାନ କରାଇ ନବଯୌବନ ବନ୍ଦାପନା ହୁଏ । ଘରର ନିଜସ୍ୱ ଓ ନୈକଟ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ମହିଳା ସଦସ୍ୟମାନେ ଝିଅକୁ ବନ୍ଦାଣ କରନ୍ତି ଓ ଉପହାର ସହ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତି । ସାଙ୍ଗସାଥୀମାନେ ଥଟ୍ଟା ଟାପରା ବି କରନ୍ତି । ତା ପରେ ଚାଲେ ବରଖୋଜା । ମାତୃପ୍ରଧାନ ସମାଜରେ ନିଜେ ନିଜେ ନିଜର ବର ଖୋଜେ । ଯିଏ ତାହାକୁ ଘିଞ୍ଚିନେଇପାରେ ସେ ହୁଏ ତାହାର ।

ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ଠିକ୍ ଏହା ହିଁ ହୁଏ । ସ୍ନାନଯାତ୍ରା ଦିନ ଅଣତୁଠିଆ ପାଣି ଆସେ ଯେଉଁ କୂଅରୁ କେହି କେବେ ପାଣି ନିଅନ୍ତିନି, ସେହି “ସୁନା କୂଅ”ରୁ । ସେଥିରେ ସର୍ବୌଷଧି ପକାଇ ସେହି ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ତାଙ୍କୁ ନିଆଯାଏ ଅଣସର ଘରକୁ । ସେଠାରେ ନିକାଞ୍ଚନ କାଳ ଅତିବାହିତ କରିସାରିବା ପରେ ହୁଏ ନବଯୌବନ ଦର୍ଶନ । ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ରଥଯାତ୍ରା । କାରଣ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଘିଞ୍ଚି ପାରିବ, ସେ ହେବେ ତାହାର ।
( ମୋ ଲିଖିତ “ଶ୍ରୀ ଜୟ ଦେବଙ୍କ ବାଇଶି ପାହାଚ, ଭାରତ ଭାରତୀ, କଟକ ୨୦୦୫, ପୃଷ୍ଠା ୧୭୭-୧୭୯)


Orissa rejects anti-Oriya Naveen Patnaik

Subhas Chandra Pattanayak

In order to overcome the adverse impact of Bhasha Andolan, Naveen Patnaik had contrived a Biswa Oriya Bhasha Sammilani about two months ahead of the general elections. But that couldn’t come to his rescue. Orissa has rejected him for his anti-Oriya stance, according to de facto results on counting today.

BJP has gained, basically because, in electioneering it pledged to salvage Oriya language from the labyrinth of official negligence. 

 

 

 

 

 

Refusal to vote seems to be the only way to retrieve our democracy

Subhas Chandra Pattanayak

The faulty electoral system has helped plutocracy to engulf Indian democracy and unless people refuse to vote for and under this system, our democracy cannot be retrieved.

The Constitution, which our Constituent Assembly had created, was far away from the purpose of our freedom movement. Dominated by the wealthy and elite, this Assembly had deliberately safeguarded their class interest in the Constitution and the toiling masses who had brought success to the freedom movement, were left in the lurch. Admitting this as a “contradiction”, which couldn’t be removed in the Constituent Assembly where there was no representation of the poor people of India, Dr. Ambedkar had expressed his considered apprehensions that, if the first batch of lawmakers elected by the majority i.e. the poor people of India through universal franchise shall not, by law, remove the contradiction, the victims of economic inequality, would rise in revolt and “blow up the structure of political democracy which this (Constituent) Assembly has so laboriously built up” (CAD Vol.XI, p.979). 

The first batch of lawmakers elected under the Constitution didn’t bother about what Dr. Ambedkar had portended and resultantly the country has gone into the hands of the wealthy and mafiosos; democracy has been transformed into plutocracy. People  elect their representatives in a democracy, but in plutocracy, non-communist parties plant the wealthy or agents of the wealthy as candidates and hence,  when the people vote for any candidate, except a communist candidate, the vote goes to the wealthy and/or the agents of the wealthy. This is happening in India.

The antipeople politicians have legally enhanced the expenditure limit in the constituencies to such high that the Communists or the parties of the poor people will never be able to contest on equal equal footing with the parties whom the wealthy class/ the mafiosos support. The recent exposure of electoral bonds and overwhelming numbers of hooligans with criminal cases pending against them being planted by registered national/regional parties as their candidates for the law making bodies makes it unambiguously clear that the electoral system is antidemocracy. 

Some feel that NOTA should be used by whosoever does not like the candidates in the fray. But, NOTA is nothing but acceptance of the faulty system. 

We are to reject this system so resolutely that plutocracy would stand rejected and out of the cocoon of plutocracy shall come out afresh our democracy. 

This requires us to refuse to vote. 

 

 

Oriya Language created Orissa and therefore Orissa must be ruled by Oriya Language

Subhas Chandra Pattanayak

Chief Minister Naveen Patnaik seems to have developed a wrong notion that governance of Orissa in Oriya depends upon his mercy. His press-note of December 17 and full page display advertisement in major broadsheets of today force us to arrive at this apprehension.

In his December 17 press note it was declared that he had held a meeting with the five members of the ministerial committee on that day for the purpose of “strictly implementing the Orissa Official Language Act, 1954 in official and non-official level” to facilitate which a website has been floated by the government. In the full page multi-color advertisement in broadsheet dailies today, this is intriguingly missing.

The advertisement is designed to tell the people that Chief Minister Naveen Patnaik has taken historical steps to save and develop Oriya language, and has enumerated the steps he has taken. This is blatant lie. Neither he nor his government has executed any single item claimed to be “historical” in the official advertisement. The entire advertisement is nothing but false propaganda. What a shame it is, that, the people of Orissa are taken for granted by their Chief Minister! Read more →

Navakalevara: Legends and reality

Subhas Chandra Pattanayak

Legends are the most misguiding mischief aimed at superimposing lies on reality so that indigenous people of an occupied land are kept too dazzled to see the dark face of the rulers and the class of exploiters can keep its victims subjugated to its authority, while forcing them to forget the heroic history of evolution of their own philosophy of life, their own splendid spiritual realizations, their own socio-economic uniqueness, their own ancient culture, their own valorous past, their own way of social integration and their own civilization.

We see this mischief galore in the context of Navakalevara of SriJagannatha.

So, here, we are to rip apart the legends and bring the reality of the Navakalevara to light, as thereby alone we can reach the lost uniqueness of the people of Orissa.

We will use Puri Sankaracharya’s self-proclaimed authority over Navakalevara to proceed with our purpose.

  Read more →

Samaja in Maze of Forgery: Two former Ministers of Orissa – Lingaraj Mishra & Radhanath Rath forged the WILL of Gopabandhu; Both benefitted till their death; SoPS continues to Loot

Subhas Chandra Pattanayak

The Oriya daily SAMAJA founded by late Utkalmani Pandit Gopabandhu Das, to which, out of their love and reverence for the great humanitarian leader, the people of Orissa had and have been giving their financial and moral support, is in a menacing maze of forgery and loot.

Sadly, two of Gopabandhu’s trusted men – Lingaraj Mishra and Radhanath Rath – who, because of being known so, had the opportunity of becoming cabinet ministers in Orissa, were the masterminds and/or makers of the forgery from which the paper is yet to be salvaged.

Both of them – Lingaraj and Radhanath – had partnered with each other in forging the last WILL of Gopabandhu to grab the Samaja, which being Gopabandhu’s paper was of superb credibility and the greatest political instrument of the day. They had performed this crime behind the screen of and in nexus with Servants of the People Society (SoPS), of which, while breathing his last, Gopabandhu was the Vice-President. Read more →